Onlangs stelde ik op social media de vraag: kun jij je verdriet omzetten in kracht?
Het merendeel van de mensen antwoordde dat dit niet lukt, of slechts heel af en toe. Eerlijk gezegd begrijp ik dat heel goed. Want verdriet is geen schakelaar die je zomaar omzet. Zeker niet wanneer het gaat om ongewenste kinderloosheid en het verlies van een toekomst waarnaar je jarenlang hebt verlangd.
Misschien heb je alles gedaan wat binnen jouw mogelijkheden lag. Misschien heb je behandelingen doorstaan, telkens opnieuw hoop gevoeld en die hoop ook weer zien verdwijnen. Of misschien kwam er op een andere manier een einde aan jouw kinderwens. Wat jouw verhaal ook is: je wordt op een gegeven moment geconfronteerd met een leven dat anders loopt dan je altijd voor je hebt gezien.
En dan klinkt de vraag of je jouw verdriet kunt omzetten in kracht misschien wel erg gemakkelijk.
Alsof je alleen maar anders hoeft te denken. Alsof je het gemis een positieve betekenis moet geven en vervolgens weer sterk verder kunt. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Verdriet om een onvervulde kinderwens verdwijnt niet doordat je besluit er iets moois van te maken. Het laat zich ook niet wegdrukken door een nieuwe hobby, een verre reis of een drukke agenda.
Toch geloof ik dat verdriet uiteindelijk wel een bron van kracht kan worden. Niet omdat het verdriet verdwijnt, maar omdat je langzaam ontdekt dat jouw leven groter is dan alleen datgene wat je bent kwijtgeraakt.
Verdriet omzetten in kracht betekent niet dat je verdriet weg moet
Misschien zit het probleem al in de woorden omzetten in kracht. Het klinkt alsof verdriet eerst moet verdwijnen voordat er iets anders voor in de plaats kan komen. Alsof verdriet en kracht niet tegelijkertijd mogen bestaan.
Maar je kunt verdrietig zijn én krachtig.
Je kunt nog steeds geraakt worden door een zwangerschapsaankondiging en tegelijkertijd weten welke richting je met jouw eigen leven op wilt. Je kunt rouwen om het moederschap dat je niet hebt mogen ervaren en ondertussen ook trots zijn op wat je hebt opgebouwd. Je kunt soms intens verlangen naar wat er niet is gekomen en toch op andere momenten oprecht genieten van wat er wel in jouw leven aanwezig is.
Die gevoelens spreken elkaar niet tegen.
Kracht zit voor mij dan ook niet in het overwinnen van verdriet. Kracht ontstaat wanneer het verdriet niet langer als enige bepaalt hoe jij jouw toekomst ziet.
Dat heb ik niet uit een boek geleerd. Ik heb het zelf moeten ervaren.
Vooraf dacht ik dat mijn Big Five over een camper zouden gaan
Jaren geleden volgde ik zelf de training waarop het traject Krachtig Kinderloos is gebaseerd. Op dat moment wist ik nog niet dat mijn kinderwens definitief onvervuld zou blijven.
Ik had de boeken van John Strelecky al gelezen en wist ongeveer wat ik tijdens de training kon verwachten. Ik zou op zoek gaan naar mijn Reden van Bestaan en naar mijn persoonlijke Big Five for Life: vijf dingen die ik in mijn leven graag wilde zien, doen of ervaren.
Mijn hoofd ging daar vooraf natuurlijk al enthousiast mee aan de slag. Ik wist dat die vijf doelen samen een acroniem zouden kunnen vormen en probeerde alvast te bedenken welk woord daaruit zou komen.
Ik dacht aan woorden als CHAOS en CHILL.
Chaos paste goed bij hoe mijn leven op dat moment voelde. Ik was druk, zocht naar houvast en had behoefte aan rust. Die rust vertaalde ik in mijn hoofd naar chill. Er moest daarom minstens een C in het woord voorkomen.
Bovendien wist ik bijna zeker dat het kopen van een camper in mijn Big Five zou komen te staan. Ik zag mezelf al rondrijden, vrij van verplichtingen en onderweg naar nieuwe plekken. Een H leek me ook logisch, voor huisje-boompje-beestje.
De G van gezin of de K van kindje leken me alleen wat lastig te combineren met de C van camper, maar ook daar zou mijn hoofd vast nog wel een creatieve oplossing voor vinden.
Ik dacht dat ik de uitkomst vooraf al een beetje kon voorspellen.
Maar tijdens de training ontdekte ik dat mijn werkelijke verlangens veel dieper lagen dan de dingen die ik dacht te willen bezitten of bereiken. Een camper was misschien een mooie concrete wens, maar daaronder lag een veel groter verlangen naar vrijheid. Een huis stond voor mij niet alleen voor stenen en een dak, maar voor veiligheid, rust en een plek waar ik mezelf kon zijn.
Mijn hoofd dacht in spullen en einddoelen. De training bracht mij dichter bij de betekenis die daaronder lag.
Op de tweede dag stond er ineens MAMMA
Halverwege de tweede trainingsdag vielen de verschillende onderdelen ineens samen. De letters van mijn Big Five vormden het woord:
MAMMA.
Wanneer ik dat achteraf vertel, kan het misschien een beetje zweverig klinken. Alsof dat woord opeens op magische wijze aan mij werd doorgegeven. Zo ging het niet. Ik had bijna twee dagen lang onderzocht wat mij werkelijk raakte, waar ik naar verlangde, wanneer ik me levend voelde en wat ik wilde bijdragen.
Door al die lagen af te pellen, zag ik ineens iets wat mijn hoofd vooraf nooit had kunnen bedenken.
Er stond MAMMA.
En op dat moment wist ik: als ik dan geen mamma word van een kindje, dan word ik de mama van mijn business.
Dat was echt een kippenvel moment zowel voor mij als voor de trainer en de overige deelnemers. Ook al wist ik toen nog niet hoe mijn kinderwenstraject uiteindelijk zou aflopen. Ik wist niet dat ik jaren later definitief afscheid zou moeten nemen van het beeld dat ik ooit van mijn toekomst had. Maar blijkbaar zat er toen al iets in mij wat wilde creëren, laten groeien, verzorgen en doorgeven.
Dat inzicht was geen vervanging voor mijn kinderwens. Mijn bedrijf is geen kind en ik vind het belangrijk om dat onderscheid te blijven maken. Het nam mijn verlangen om moeder te worden ook niet weg.
Wat het mij wel gaf, was een richting die losstond van de vraag of mijn kinderwens uiteindelijk in vervulling zou gaan.
Mijn leven hoefde niet volledig te wachten op de uitkomst van dat ene, allesoverheersende verlangen.
Weten wat je wilt, verandert wat je ziet
Het is inmiddels acht jaar geleden dat ik mijn bedrijf begon. Mijn Reden van Bestaan vormt nog steeds de basis van wat ik doe en mijn Big Five gebruik ik als kompas bij de keuzes die ik maak.
Dat betekent niet dat ik nooit twijfel of altijd precies weet welke stap ik moet zetten. Het betekent wel dat ik een richting heb waaraan ik mijn keuzes kan toetsen.
Past dit bij wie ik wil zijn? Draagt dit bij aan wat ik belangrijk vind? Doe ik dit omdat het werkelijk bij mij past, of omdat ik denk dat het van mij wordt verwacht?
Door die vragen te stellen, ben ik anders naar mogelijkheden gaan kijken. Ik herken sneller welke kansen bij mij passen en durf ook vaker nee te zeggen tegen dingen die mij van mijn koers afbrengen.
Dat klinkt misschien nog steeds een beetje alsof de juiste dingen vanzelf op je pad verschijnen zodra je jouw Big Five hebt gevonden. Ook dat is niet wat ik bedoel. Er is niets magisch aan.
Wanneer je een rode auto wilt kopen, zie je ineens overal rode auto’s rijden. Die auto’s waren er daarvoor ook al, maar jouw aandacht was er niet op gericht. Zo werkt het ook met kansen en mogelijkheden. Wanneer je weet wat je belangrijk vindt en waar je naartoe wilt, herken je eerder wat jou daarbij kan helpen.
Je ziet een vacature niet meer alleen als een baan, maar als een mogelijke stap naar werk dat beter bij je past. Je ziet een cursus niet meer als zomaar een interessante activiteit, maar als een kans om iets te ontwikkelen waarnaar je al langer verlangt. Je durft contact op te nemen met iemand, een idee uit te spreken of eindelijk een keuze te maken die eerder te spannend voelde.
Niet omdat de vervolgstappen door magie op jouw pad komen, maar omdat je ze eerder opmerkt en serieuzer durft te nemen.
Ik heb mensen letterlijk anders zien staan
In de afgelopen jaren heb ik gezien wat er kan gebeuren wanneer mensen opnieuw ontdekken wat werkelijk belangrijk voor hen is.
Ik heb deelnemers begeleid die zichzelf zo sterk opnieuw vonden, dat mensen in hun omgeving opmerkten dat ze veranderd waren. Niet omdat ze ineens een compleet andere persoonlijkheid hadden, maar omdat ze duidelijker spraken, andere keuzes maakten en meer ruimte innamen.
Soms was de verandering zelfs fysiek zichtbaar. Iemand die eerst klein en voorzichtig binnenkwam, stond na verloop van tijd rechterop. De blik veranderde. De houding veranderde. Niet omdat alle onzekerheid verdwenen was, maar omdat er iets van binnen steviger was geworden.
Ik heb ook mensen complete carrièreswitches zien maken. Niet impulsief en ook niet omdat hun oude werk per definitie verkeerd was, maar omdat ze eindelijk begrepen waarom het niet meer paste. Met hun Big Five als kompas durfden ze stappen te zetten die ze eerder steeds uitstelden.
Dat zijn voor mij de bewijzen dat richting iets wezenlijks verandert.
En juist bij ongewenste kinderloosheid is die richting zo belangrijk. Want wanneer het toekomstbeeld dat je altijd hebt gehad wegvalt, ontstaat er niet automatisch een nieuw beeld voor in de plaats.
Je weet vaak heel goed wat er niet is gekomen. Maar wat wil je dan nog wel?
Begin niet met de vraag hoe je gelukkig moet worden
Wanneer je ongewenst kinderloos bent, krijg je soms goedbedoelde adviezen. Mensen zeggen dat je moet kijken naar wat er wel is, dat je nu meer vrijheid hebt of dat je ook zonder kinderen een mooi leven kunt leiden.
Daar zit misschien een kern van waarheid in, maar zulke opmerkingen kunnen ook pijnlijk zijn. Ze gaan voorbij aan het feit dat je niet voor dit leven hebt gekozen.
Je hoeft daarom niet meteen te beginnen met de vraag hoe je weer gelukkig kunt worden. Die vraag is vaak veel te groot en legt bovendien druk op iets wat zich niet laat afdwingen.
Een betere eerste vraag is:
Waar rouw ik precies om?
Dat lijkt misschien voor de hand liggend. Je rouwt om het kind dat niet is gekomen. Maar meestal verlies je veel meer dan dat. Je verliest ook het toekomstbeeld dat bij dat kind hoorde. De rol van moeder. Het gezin dat je voor je zag. De vanzelfsprekendheid waarmee je dacht deel te worden van een wereld waarin anderen moeiteloos lijken binnen te stappen.
Misschien rouw je om de verjaardagen die je niet zult organiseren, de vakanties die je anders voor je zag of de familiebanden waarop je had gehoopt. Misschien rouw je om het gevoel ergens bij te horen, om het kunnen doorgeven van liefde en ervaringen of om het idee dat er later iemand naast jouw bed zou zitten.
Door concreet te maken waar jouw verdriet over gaat, wordt ook duidelijker welke verlangens eronder liggen.
Vraag jezelf wat het moederschap jou zou brengen
Een vraag die veel inzicht kan geven, is:
Wat hoopte ik dat het moederschap mij zou laten ervaren?
Die vraag is niet bedoeld om te doen alsof je het moederschap kunt vervangen. Dat kan niet. Een andere invulling van jouw leven maakt het gemis van een kind niet ongedaan.
Maar onder de wens om moeder te worden kunnen ook diepere verlangens liggen. Misschien wilde je liefde geven, zorgen, iets doorgeven, samen herinneringen maken, ergens volledig bij horen of een gezin als veilige basis ervaren.
Wanneer je die verlangens herkent, kun je onderzoeken waar ze nog meer ruimte mogen krijgen.
Niet als tweede keus. Niet als troostprijs. Maar omdat die verlangens onderdeel zijn van wie jij bent en niet hoeven te verdwijnen nu het moederschap niet is gekomen.
Misschien zit jouw verlangen om te zorgen ook in het begeleiden van anderen, in contact met familie, in vrijwilligerswerk, in dieren of in een eigen onderneming. Misschien kan jouw behoefte aan verbinding meer aandacht krijgen in vriendschappen waarin je je werkelijk gezien voelt. Misschien vraagt jouw verlangen naar vrijheid of creativiteit om keuzes die je jarenlang hebt uitgesteld.
Jouw leven hoeft niet op het standaardplaatje te lijken om waardevol te zijn. Maar je zult wel zelf moeten ontdekken welk plaatje bij jou past.
Kijk voorbij de concrete oplossing die je hoofd bedenkt
Mijn hoofd dacht destijds dat ik een camper wilde. De camper was concreet, overzichtelijk en makkelijk voor te stellen. Maar het verlangen daaronder ging over vrijheid, avontuur en ruimte.
Ons hoofd zoekt graag naar zulke concrete oplossingen. Misschien denk jij dat je een andere baan nodig hebt, een grote reis moet maken, moet verhuizen of een nieuwe relatie wilt. Het kan best zijn dat een van die dingen uiteindelijk bij jou past, maar probeer niet alleen naar de vorm te kijken.
Vraag jezelf ook af:
Wat hoop ik dat dit mij laat voelen?
Wil je werkelijk een andere baan, of verlang je naar erkenning en betekenis? Wil je verhuizen, of heb je behoefte aan een plek waar je meer rust en vrijheid ervaart? Wil je voortdurend op reis, of probeer je vooral te ontsnappen aan een dagelijks leven dat niet meer bij je past?
Wanneer je begrijpt welk verlangen onder een doel ligt, ontstaan er vaak meerdere mogelijkheden om daar invulling aan te geven. Je wordt minder afhankelijk van één specifieke uitkomst en kunt gerichter kiezen.
Wacht niet tot je precies weet hoe jouw hele toekomst eruitziet
Een van de moeilijkste vragen na het loslaten van een kinderwens is: wat wil ik nu nog met mijn leven?
Die vraag kan zo groot zijn dat je er volledig door blokkeert. Alsof je meteen een nieuw levensdoel moet formuleren dat het oude toekomstbeeld kan vervangen.
Maar je hoeft niet vandaag te weten hoe de komende twintig jaar eruitzien.
Richting begint vaak veel kleiner.
Welke keuze zou jouw leven op dit moment vijf procent meer van jou maken? Waar krijg je energie van, ook al is het maar een beetje? Wat stel je steeds uit omdat je bang bent dat het niet verstandig, nuttig of logisch genoeg is? Welke grens zou je eigenlijk willen aangeven? Met wie zou je meer tijd willen doorbrengen? Waar ben je nieuwsgierig naar?
Een kleine stap hoeft niet direct levensveranderend te zijn. Het gaat erom dat jij weer ervaart dat je invloed hebt. Dat jouw toekomst niet alleen bestaat uit datgene wat niet is gelukt, maar ook uit keuzes die je vanaf vandaag nog wel kunt maken.
Je hoeft van jouw verdriet geen succesverhaal te maken
Er zit tegenwoordig veel druk op persoonlijke groei. Alles wat pijnlijk is, lijkt uiteindelijk een les te moeten worden. We moeten sterker uit tegenslagen komen, dankbaar zijn voor onze ontwikkeling en van ieder verlies iets betekenisvols maken.
Maar jouw ongewenste kinderloosheid hoeft geen cadeau te worden.
Je hoeft niet blij te zijn met wat het je heeft geleerd. Je hoeft niet te zeggen dat het zo had moeten zijn. En je hoeft al helemaal geen indrukwekkend leven op te bouwen om te bewijzen dat je ook zonder kinderen gelukkig kunt zijn.
Dat is niet wat verdriet omzetten in kracht voor mij betekent.
Voor mij betekent het dat je het verdriet serieus neemt, zonder jouw volledige identiteit eraan over te dragen. Dat je erkent wat je bent verloren en tegelijkertijd nieuwsgierig durft te worden naar wat er nog in jou aanwezig is.
Welke delen van jou hebben jarenlang in de wachtstand gestaan? Welke verlangens kregen geen ruimte, omdat bijna al jouw aandacht naar de kinderwens ging? Wie ben jij, behalve de vrouw bij wie het moederschap niet is gekomen?
Dat kunnen pijnlijke vragen zijn. Maar het zijn ook vragen die een deur kunnen openen.
Krachtig Kinderloos: niet vergeten, maar opnieuw richting vinden
Mijn eigen MAMMA-moment gaf mij niet het leven dat ik oorspronkelijk had bedacht. Het gaf mij wel een kompas toen mijn leven uiteindelijk anders bleek te lopen.
Dat is ook wat ik vrouwen wil laten ervaren tijdens het traject Krachtig Kinderloos.
Niet dat zij hun verdriet moeten loslaten of hun kinderwens een positieve draai moeten geven. Niet dat een nieuw doel het gemis kan vervangen. Maar wel dat zij meer zijn dan het verhaal van hun onvervulde kinderwens.
Tijdens de training onderzoek je wat jou werkelijk raakt, wat belangrijk genoeg is om richting te geven aan jouw keuzes en welke verlangens misschien jarenlang onder de oppervlakte zijn gebleven. Je ontdekt jouw persoonlijke Big Five for Life en jouw Reden van Bestaan, zodat je niet langer alleen weet wat er uit jouw toekomst is verdwenen, maar ook weer zicht krijgt op waar je naartoe wilt.
Dat proces gaat dieper dan het bedenken van vijf leuke doelen voor op een wensenlijst. Mijn hoofd dacht ooit dat het antwoord een camper was. Uiteindelijk ontdekte ik iets wat ik vooraf nooit had kunnen bedenken.
Misschien weet jouw hoofd op dit moment ook nog niet wat jouw nieuwe richting kan zijn.
Dat betekent niet dat die richting er niet is.
Je hoeft jouw verdriet niet achter je te laten om opnieuw te kunnen leven. Je mag het meenemen, terwijl je stap voor stap ontdekt wat er naast dat verdriet nog meer in jou leeft.
Want jouw kinderwens was een belangrijk deel van jouw verhaal.
Maar het hoeft niet het laatste hoofdstuk te zijn.
Wil je ontdekken wat jouw kompas kan worden? Lees dan meer over het traject Krachtig Kinderloos.